گفت‌و‌گو با ۳  فیلم ساز مشهدی حاضر در شانزدهمین دوره جشنواره فیلم عمار | مردمی بودن جشنواره عمار در عمل محقق شده است

به گزارش شهرآرانیوز؛ جشنواره عمار را می‌توان تنها رویداد سینمایی کشور دانست که هویت خود را بر پایه مردمی بودن بنا کرده است، جشنواره‌ای که همواره بستری برای معرفی آثار جوانان و فیلم سازانی بوده که دغدغه‌های اجتماعی، فرهنگی و انسانی را در قالب هنر سینما روایت می‌کنند.

امسال نیز مجموعه‌ای از آثار مستند، داستانی کوتاه، نماهنگ، فیلم سینمایی و... با موضوع‌های متنوع در شانزدهمین دوره این جشنواره حضور دارند. تعدادی از این آثار ساخته هنرمندان خلاق و پرتلاش مشهدی است که توانسته‌اند فرصتی برای بیان دغدغه هایشان به مخاطب گسترده تری پیدا کنند. ما در این مطلب با سه نفر از این فیلم سازان گفت‌و‌گو کرده‌ایم. گفت‌و‌گو‌هایی که به مسیر شکل گیری آثارشان و تجربه آن‌ها از حضور در رویداد عمار می‌پردازد.

نگاهی متفاوت به تاریخ

محمدمهدی خالقی با سه اثر در این دوره از جشنواره عمار حضور دارد. مستند‌های «ماجرای اروپا» و «زنی که شلوار پوشید» که به ترتیب در بخش نهضت جهانی مستضعفان و بخش جنگ فرهنگی به نمایش درخواهند آمد و همچنین طرح فیلم نامه سریالی به نام «انقلاب باهوش ها» که به بخش مسابقه افتتاحیه جشنواره عمار راه پیدا کرده است.

خالقی درباره مستند «زنی که شلوار پوشید» توضیح می‌دهد: این اثر براساس یکی از پژوهش‌های اندیشکده شهدا با محوریت تاریخ تحولات مربوط به زنان در سرتاسر جهان ساخته شده، یک مستند بلند آرشیوی که فرایند تولیدش حدود دو سال زمان برده است.

او ادامه می‌دهد: «زنی که شلوار پوشید» واکنشی است به فضای فرهنگی که بعد از وقایع سال ۱۴۰۱ حول زنان شکل گرفت. این اثر نگاهی دارد به اتفاقات مشابهی که در نقاط دیگر جهان در طول تاریخ رخ داده است. همچنین ما در این مستند به دنبال اثبات آن جمله رهبر معظم انقلاب بودیم که فرمودند در قضیه زن، اسلام مدعی است. این فیلم ساز درباره مستند «ماجرای اروپا» که کار مشترکی با محمدرضا دهستانی است نیز توضیح می‌دهد: «ماجرای اروپا» یک قسمت از مجموعه‌ای است که بدون سانسور و روتوش به تاریخ تحولات اروپا از گذشته تا به امروز می‌پردازد.

او یادآور می‌شود: اروپایی‌ها درباره خودشان تعاریف مختلفی در اسناد مکتوب، فیلم‌های مستند، سینمایی یا سریال‌ها ارائه می‌دهند، اما ما با نگاه عمیق‌تر به تاریخ، بخش‌های ناگفته‌ای را پیدا و پررنگ کردیم که مخاطب را با واقعیت اروپا روبه رو می‌کند. درنهایت هم مخاطب با عبور از ظاهر فریبنده غرب، متوجه می‌شود که آن‌ها در طول تاریخ چه بر سر انسان‌ها آورده‌اند.

خالقی درباره «انقلاب باهوش ها» که طرح فیلم نامه یک سریال است نیز اظهار می‌کند: این فیلم نامه یک قصه تاریخی و دراماتیک دارد و به تحولات معاصر مشهد در حدود دهه ۵۰ و سال‌های منتهی به انقلاب اسلامی می‌پردازد.

او با بیان اینکه اولین بار است چنین طرحی درباره وقایع انقلاب اسلامی در مشهد نوشته می‌شود ادامه می‌دهد: ما بر روی کتاب‌ها و اسناد شفاهی که تا امروز درباره انقلاب اسلامی در مشهد به چاپ رسیده است، پژوهشی جامع انجام دادیم و از دل آن‌ها قصه‌ای تاریخی استخراج کردیم. این طرح که برای ساخت به تلویزیون ارائه شده، ماحصل تلاش‌های یک گروه هفت نفره است و من نگارش نهایی آن را انجام دادم.

حفظ اصول و مبانی در عمار

خالقی درباره مهم‌ترین نقطه قوت جشنواره عمار بیان می‌کند: عمار توانسته اصول و بنیان‌های فکری خود را طی این سال‌ها حفظ کند، در عین حال هم خودش را با تحولات جدید تطبیق دهد. برای مثال می‌بینیم که امسال در فراخوان به مسئله جنگ دوازده روزه پرداخته شده است.

از این مستندساز درباره روند برگزاری جشنواره عمار می‌پرسیم که پاسخ می‌دهد: این جشنواره طی این سال‌ها تلاش کرده خودش را با انجام مجموعه‌ای از فرایند‌ها به مردم نزدیک کند، برای مثال آثاری را نمایش بدهد که به دغدغه‌های مردم می‌پردازند و یا داورانی را انتخاب کند که صرفا افراد سینمایی و هنری نیستند، بلکه از خود مردم هستند.

این مستندساز اظهار می‌کند: اکران‌های مردمی هم یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های عمار است. درواقع این رویداد سعی می‌کند تا آثار را به مخاطب تخصصی خودش در نقاط مختلف کشور برساند و یک سرگرمی جذاب ایدئولوژیک و هدفمند را برای آن‌ها ایجاد کند.

او با اشاره به مردم نهاد بودن جشنواره عمار و بودجه کم این رویداد در مقایسه با جشنواره‌های دیگر، یادآور می‌شود: عمار در دوره‌های مختلف خود با فراز و فرود‌هایی روبه رو بوده است، اما فکر می‌کنم در مجموع توانسته به اندازه امکاناتی که در اختیار داشته است، موفق عمل کند.

خالقی برای بهبود روند برگزاری جشنواره عمار طی سال‌های آینده پیشنهاد می‌دهد: من فکر می‌کنم جشنواره عمار درکنار تلاش برای حفظ ماهیتش باید در راستای به روز کردن فرم و محتوای خود گام بردارد.

اثری درباره اهمیت خصوصی سازی

حسین نژادموسی دیگر فیلم ساز مشهدی هم با سه اثر به جشنواره عمار امسال راه پیدا کرده است، مستند «امیدفضا» که در بخش رؤیای ایرانی حضور دارد، فیلم کوتاه داستانی «خواستگاری» و نماهنگ «آن وقت سفر».

نژادموسی درباره مستند «امیدفضا» می‌گوید: این مستند درباره شرکت دانش بنیان امیدفضا و دکتر حسین شهرابی، مدیرعامل شرکت است. این شرکت خصوصی، طراح ماهواره کوثر است که مهر امسال به همراه دو ماهواره دولتی به فضا پرتاب شد. به گفته او ماهواره کوثر از طراحی مأموریت تا بازاریابی بین الملل، چرخه‌ای کاملا خصوصی را پشت سرگذاشته و همین موضوع وجه تمایز مهم آن است.

نژادموسی درباره انگیزه خود برای ساخت مستند «امیدفضا» بیان می‌کند: مهم‌ترین ویژگی این پروژه برای من پررنگ کردن موضوع خصوصی سازی بود. دکتر شهرابی درگذشته کارمند دولت و مدیر پروژه ماهواره امید بود، اما سال ۱۳۹۷ به این نتیجه می‌رسد که برای پیشرفت بیشتر کشور در صنعت فضایی، باید به سمت خصوصی سازی حرکت کرد، بنابراین از بدنه دولتی جدا می‌شود و یک شرکت خصوصی تأسیس می‌کند.

این مستندساز ادامه می‌دهد: قصه فیلم ما از جلسات اولیه شرکت شروع می‌شود و فعالیت‌های آن‌ها طی سال‌های گذشته را به تصویر می‌کشد، از طراحی ماهواره‌های هدهد و کوثر تا پرتاب نسخه توسعه یافته ماهواره کوثر در مهر امسال. درواقع همه این‌ها مقدمه‌ای است برای طراحی یک منظومه فضایی طی چند سال آینده. او می‌گوید قصد داشته در این مستند یک برگ از دفتر پیشرفت‌های کشور را به تصویر بکشد و به مردم نشان دهد چه جوانانی در قله علم حرکت می‌کنند.

نژادموسی تأکید می‌کند: اگر ما این پیشرفت‌ها را درک کنیم و صبور باشیم، به زودی نتیجه اش را خواهیم دید. این فیلم ساز درباره داستان فیلم کوتاه «خواستگاری» نیز بیان می‌کند: این اثر سال گذشته هم زمان با ایام دهه فجر در دفتر شمسه فیلم مشهد تولید شد و برخی از سکانس‌های آن هم در راهپیمایی ۲۲ بهمن فیلم برداری شده است.

به گفته نژادموسی این فیلم ماجرای پسری را روایت می‌کند که در روز راهپیمایی ۲۲ بهمن بین یک دوراهی گیر می‌کند و باید دست به انتخاب بزند. او هدفش از ساخت فیلم «خواستگاری» را نیز این گونه توضیح می‌دهد: من می‌خواستم نشان دهم که اقشار و گروه‌های مختلفی از مردم به روز ۲۲ بهمن اهمیت می‌دهند و هرساله برای پاسداشت این روز به خیابان‌ها می‌آیند.

نژادموسی در ادامه به نماهنگ «آن وقت سحر»، دیگر اثر راه یافته اش به جشنواره عمار امسال اشاره و درباره مراحل تولید آن بیان می‌کند: این نماهنگ در روز‌های پایانی سال گذشته با محوریت هم زمانی عید باستانی نوروز و ایام شهادت امیر المومنین (ع) و شب‌های قدر تولید شد. بخشی از شعر این نماهنگ از اشعار حافظ و بخش دیگر را حسین مؤدب سروده است. فرید سعادتمند هم آهنگ ساز و حسن عبدی خواننده کار است.

به گفته او نماهنگ «آن وقت سحر» به تهیه کنندگی هاشم مسعودی و مجتبی احسانی تولید شده و پیش از این جایزه جشنواره راویان همدلی را از آن خود کرده است.

جشنواره عمار بخش‌های متنوعی دارد

نژادموسی درباره روند برگزاری جشنواره عمار در سال‌های گذشته می‌گوید: یکی از سیاست‌های مهم جشنواره عمار که از ابتدا آن را از سایر جشنواره‌ها متمایز می‌کرده، مردمی بودنش است که در عنوان آن هم قید شده است.

او با بیان اینکه آثار جشنواره عمار به دغدغه‌های مردم می‌پردازد بیان می‌کند: عمار در بخش پخش و اکران هم مردمی عمل می‌کند و آثارش را به دست مخاطبان در دور افتاده‌ترین نقاط کشور می‌رساند. به گفته نژادموسی جشنواره عمار فرازونشیب‌هایی داشته، ولی شعارش را که مردمی بودن است، در عمل محقق کرد. این مستندساز بیان می‌کند: یک ویژگی دیگر عمار هم متنوع بودن بخش هایش است. برای مثال بخش‌هایی به نام نقد درون گفتمانی و عدالت خواهی در این رویداد تعریف شده که به تولید آثار مثبت و اثرگذاری منجر شده است.

او برای بهبود دوره‌های بعدی جشنواره عمار پیشنهاد می‌دهد: جشنواره عمار اگر بتواند به مسائل فرمی و هنری نیز بپردازد، خیلی موفق‌تر خواهد بود و این نقد را که فقط نگاه محتوایی دارد از خود دور خواهد کرد. شاید انتخاب هیئت داورانی که به مسائل تخصصی سینما توجه کنند، مقدمه خوبی برای محقق شدن این اتفاق باشد.

در ادامه حتما بخوانید برنامه ثریا امشب (۵ بهمن ۱۴۰۴) میزبان مستندسازان جشنواره عمار می‌شود + زمان پخش

فرصتی برای نمایش آثاری با بودجه کم

امیرحسین کشمیری با مستند «متاگیتا» در بخش جنگ فرهنگی حضور دارد. او درباره این اثر توضیح می‌دهد: «متاگیتا» یک فیلم جهاد تبیینی است که در ماه رمضان ساخته شده است. داستان آن هم درباره گروهی از روحانیون است که می‌خواهند دوره‌ای تأثیرگذار برای نوجوانان برگزار کنند. از همین رو از میان بیش از سه هزار دانش آموز، هفتاد نفر را انتخاب و برای ایجاد تغییر و تحولاتی هرچند کوچک درون آن‌ها تلاش می‌کنند.

این فیلم ساز که از ابتدای پروژه همراه روحانیون و نوجوانان بوده است یادآور می‌شود: قرار بود در این دوره، گروهی از نوجوانان به صورت غیرمستقیم یکسری حقایق و آموزه‌های دینی را فرا بگیرند، از همین رو ما با آن‌ها همراه شدیم و به تغییرات این بچه‌ها از ابتدا تا پایان دوره پرداختیم.

به گفته کشمیری «متاگیتا» درواقع روایت یک دوره تربیتی با استفاده از ابزار‌های سینما به شکل هنری است. او بیان می‌کند: من نزدیک سی روز با این بچه‌ها زندگی و سعی کردم در پایان حرف دلشان را بازتاب دهم. بچه‌هایی که مانند لوح سفید بودند و می‌شد با کار‌های کوچک، ذهنیتشان را سروشکل داد.

کشمیری درباره جشنواره عمار و مزیتش نسبت به سایر رویداد‌ها نیز می‌گوید: جشنواره عمار همان طور که خودش تأکید دارد، واقعا مردمی است. این رویداد فرصتی برای فیلم سازانی فراهم کرده است که با بودجه کمتر آثارشان را می‌سازند و شانس چندانی برای دیده شدن در جشنواره‌های معمول ندارند. درواقع عمار به این فیلم سازان اجازه می‌دهد تا کسب تجربه کنند.